هشدار فاضلی درباره بحران‌های خزنده: حکمرانی باید هوشمندانه‌تر با تهدیدات تدریجی روبه‌رو شود

محمد فاضلی جامعه‌شناس، در یادداشتی با اشاره به روندهای تدریجی و کمتر محسوس که به‌مرور بر زیست‌پذیری کشورها تأثیر می‌گذارند، تأکید کرد که نظام حکمرانی باید بیش از پیش توانایی شناسایی و واکنش به این «فرآیندهای کندرو» را تقویت کند. او معتقد است که ناتوانی در مدیریت این نوع بحران‌ها، ایران را با هم‌گرایی هم‌زمان بحران‌های عمیق مواجه کرده است.

به گزارش دیدبان اقتصاد محمد فاضلی در یادداشتی با عنوان «هوشمندی حکمرانی» نوشت: یکی از معیارهای مهم برای سنجش کیفیت حکمرانی، میزان توانایی آن در شناسایی و پاسخ به «فرآیندهای کندرو» است؛ روندهایی تدریجی، نامحسوس اما به‌شدت تأثیرگذار که در طول زمان می‌توانند بنیادهای زیستی یک کشور را دچار فرسایش کنند.

وی از نمونه‌های این فرآیندها به بحران آب، تغییر اقلیم، ناترازی انرژی، فرونشست زمین و بحران صندوق‌های بازنشستگی اشاره کرد و افزود: مثلاً افزایش تدریجی دما، ابتدا در قالب کاهش بارش و افزایش تبخیر سدها ظاهر می‌شود اما به‌تدریج توان اکولوژیکی سرزمین برای ادامه حیات را تهدید می‌کند.

فاضلی تأکید کرد: نظام حکمرانی باید به ابزارهای سنجش دقیق تغییرات تدریجی مجهز باشد و ساختارهای نهادی، کارشناسی و تصمیم‌گیری آن نیز باید فرصت و ظرفیت رسیدگی عمیق به این مسائل را داشته باشند. به گفته او، اگر نهادهای حاکمیتی از کنار این فرآیندها بی‌تفاوت بگذرند، بحران‌ها نه‌تنها به‌طور جداگانه که به‌شکلی هم‌زمان و هم‌گرا سر برمی‌آورند و توان کشور برای مواجهه با آن‌ها را فرسوده می‌کنند.

او با انتقاد از ساختارهای فعلی تصمیم‌گیری، تأکید کرد که ایران از منظر آمادگی برای تحلیل و مقابله با این روندهای کندرو دچار ضعف‌های جدی است. به گفته فاضلی، در غیاب یک نظام تحلیل‌گر، منعطف و آینده‌نگر، بحران‌هایی مانند خشکسالی، امنیت غذایی یا بحران بازنشستگی می‌توانند به تهدیدهای وجودی برای آینده کشور تبدیل شوند.