چه کسی باید هزینه سند زدن خانه را بدهد؟ خریدار یا فروشنده؟ / از مالیات تا دفترخانه

هزینه سند زدن خانه در دفتر اسناد رسمی برای یک ملک ۳ میلیارد تومانی حدود ۹.۵ میلیون است. اما سایر هزینه‌ها به احتساب هزینه‌های نقل و انتقال ملک و دیگر هزینه‌ها تا ۴۵ میلیون تومان هم بالا می‌رود

تکلیف تقسیم بخشی از هزینه‌های سند زدن خانه بین خریدار و فروشنده مطابق قانون مشخص شده و تکلیف تقسیم بخشی دیگر را عرف مشخص می‌کند.

مراحل پیش از مراجعه به دفتر اسناد رسمی

فرآیند انتقال رسمی سند ملک در ایران کاملاً مشخص و قانونی است و فقط در دفترخانه اسناد رسمی انجام می‌شود و نه در بنگاه املاک. با این حال محل شروع کار معمولاً در بنگاه املاک دارای مجوز اتحادیه است. در این مرحله طرفین قرارداد مبایعه‌نامه یا قولنامه را امضا می‌کنند. در متن قرارداد معمولاً نوشته می‌شود:

“طرفین متعهد شدند در تاریخ … در دفترخانه شماره … برای تنظیم سند رسمی حاضر شوند. “

جدول هزینه‌های فروش ملک قبل از دفتر خانه

در مرحله بعد از بنگاه و قبل از مراجعه به دفترخانه، فروشنده باید تا روز تنظیم سند در دفترخانه مقدمات انتقال سند را آماده کند. این مقدمات در جدول زیر آمده و در صورتی که هر یک از این مراحل ناقص بماند، دفتر اسناد رسمی انتقال ملک را انجام نمی‌دهد.

مالیات نقل و انتقال ملک

فروشنده باید از طریق سامانه «مالیات نقل و انتقال املاک» یا مراجعه حضوری، قبض مالیات انتقال را دریافت و پرداخت کند. بدون پرداخت این مالیات، دفترخانه اجازه تنظیم سند ندارد.

طبق ماده ۵۹ قانون مالیات‌های مستقیم، پرداخت مالیات نقل و انتقال ملک به عهده انتقال‌دهنده (فروشنده) است. خریدار هیچ تکلیفی ندارد مگر اینکه توافقی خلاف این صورت گیرد. ارزش معاملاتی بر اساس موقعیت، متراژ، نوع ملک و عمر بنا توسط سازمان امور مالیاتی تعیین می‌شود.

الباقی هزینه‌ها بسته به وضعیت ملک است. مثلاً اگر ملک در رهن بانک است، هزینه فک رهن یا تنظیم سند قطعی با حفظ رهن باید پرداخت شود.

اگر ملک نوساز باشد یا پایان‌کار نداشته باشد، فروشنده باید پایان‌کار و مفاصاحساب شهرداری را بگیرد. در صورت بدهی (نوسازی یا پسماند)، باید تسویه شود.

جدول اجزای اصلی هزینه سند زدن ملک در دفترخانه

مرحله نهایی انتقال رسمی در دفترخانه اسناد رسمی انجام می‌شود که هر دو طرف باید حضوراً مراجعه کنند. دفترخانه استعلام‌های لازم را از اداره ثبت، دارایی و شهرداری انجام می‌دهد. بعد از پرداخت هزینه‌ها و تأیید استعلام‌ها، سند رسمی تنظیم و امضا می‌شود. در پایان، سند تک‌برگ جدید به نام خریدار در اداره ثبت صادر می‌گردد. این کار هزینه‌هایی دارد که در ادامه به آن می‌پردازیم.

حق‌الثبت

حق الثبت در واقع درآمد دولت از انتقال سند بوده و درصدی از ارزش درج‌شده در سند رسمی (مثلاً ۰.۵ ٪ تا ۱ ٪) است که توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تعیین و در دفترخانه وصول می‌شود.

حق‌التحریر دفترخانه

حق التحریر دفترخانه دستمزد دفترخانه از انتقال سند است و طبق تعرفه رسمی مصوب قوه قضاییه و سازمان ثبت در سال ۱۴۰۴ معمولاً بین ۰.۲۵ الی ۰.۵ % از مبلغ معامله است.

هزینه استعلام‌ها و خدمات الکترونیک

استعلامات انتقال ملک شامل استعلام ثبت (مالکیت و بازداشت)، استعلام شهرداری، استعلام دارایی، استعلام تسهیلات بانکی (اگر ملک در رهن است)، هزینه پست، پیامک و خدمات الکترونیک دفترخانه می‌شود و جمعاً بین ۱۵۰ تا ۵۰۰ هزار تومان متغیر است.