هشدار درباره زنانه شدن سالمندی در ایران / پدیدهای پنهان در دل بحران جمعیت
به گزارش دیدبان اقتصاد، یک جامعهشناس و پژوهشگر اجتماعی افزایش شمار سالمندان زن در کشور را پدیدهای نگرانکننده دانست که بهتدریج در دل بحران جمعیت در حال نمایان شدن است.
امانالله باطنی، روز یکشنبه در گفتوگو با ایرنا اظهار کرد: بحران جمعیت، تنها در فرزندآوری، مرگومیر یا کاهش نرخ ازدواج خلاصه نمیشود، بلکه لایههای پنهانی در بطن این بحران وجود دارد که یکی از مهمترین آنها، زنانه شدن سالمندی است.
او با بیان اینکه پیامدهای اجتماعی و فردی افزایش جمعیت زنان سالمند در استان اصفهان و کشور مغفول مانده است، افزود: افزایش تجرد قطعی دختران، رواج طلاق و کاهش ازدواج مجدد زنان، نقش مؤثری در زنانهتر شدن سالمندی دارند.
باطنی تصریح کرد: بر اساس پیشبینیها، در سال ۱۴۰۵ به ازای هر ۱۰۰ زن سالمند، تنها ۸۸ مرد سالمند خواهیم داشت. این نسبت نابرابر، هشداری است بر عمق پدیدهای که تاکنون کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
به گفته این پژوهشگر اجتماعی، افزایش امید به زندگی در میان زنان، پایینتر بودن نرخ مرگومیر در مقایسه با مردان، و ارتقای مراقبتهای بهداشتی، سبب شده جمعیت بیشتری از زنان وارد دوره سالمندی شوند. او افزود: «در حالی که ممکن است این روند در نگاه نخست امیدوارکننده به نظر برسد، اما پیامدهای اجتماعی آن میتواند عمیق و نگرانکننده باشد.»
باطنی تأکید کرد: بحران جمعیت یک پدیده چندوجهی است و نباید برنامهریزیها تنها بر روی تشویق به فرزندآوری متمرکز شود. لازم است لایههای پنهان آن، مانند زنانه شدن سالمندی نیز با نگاهی جامع و آیندهنگر بررسی و مدیریت شوند.
وی با اشاره به آسیبپذیری بالاتر زنان سالمند نسبت به مردان در ابعاد مختلف اقتصادی، اجتماعی و روانی افزود: «این موضوع میتواند بحران جمعیت را وارد فاز پیچیدهتری کند که نیازمند سیاستگذاری دقیقتر و هدفمندتر است.»
بر اساس اعلام مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، در حال حاضر به ازای هر ۱۰۰ زن سالمند، ۹۷ مرد سالمند در کشور وجود دارد و حدود ۶۰ درصد سالمندان را زنان تشکیل میدهند.
همچنین به گفته دبیر شورای سالمندی کشور، سرعت سالمندی جمعیت ایران تا سال ۱۴۳۰ دو برابر خواهد شد؛ نرخی که فراتر از میانگین جهانی ارزیابی میشود.
گفتنی است، شاخص امید به زندگی در کشور از ۵۷ سال در سال ۱۳۵۵ به ۷۴ سال در سال ۱۳۹۵ و اکنون به حدود ۷۷ سال رسیده است. این در حالی است که استان اصفهان شیب رشد سالمندی را با سرعتی بیشتر از میانگین کشور تجربه میکند.
در این میان، اجرای قانون «حمایت از خانواده و جوانی جمعیت» که در سال ۱۴۰۰ در مجلس تصویب و برای مدت هفت سال به صورت آزمایشی اجرا میشود، همچنان در کانون سیاستگذاریهاست؛ اما کارشناسان معتقدند باید با نگاه فراگیرتری به ابعاد کمتر دیدهشده این بحران، بهویژه سالمندی زنان، پرداخته شود.
