Freedom.gov فیلتر شکن آمریکا برای عبور از فیلترینگ در ایران و چین
در حالی که رقابت قدرتهای بزرگ بر سر حکمرانی دیجیتال وارد مرحلهای تازه شده، دولت ایالات متحده آمریکا از پورتال جدیدی با عنوان Freedom.gov رونمایی کرده است؛ پروژهای که به گفته مقامات آمریکایی با هدف «دفاع از آزادی اینترنت» طراحی شده، اما همزمان واکنشها و پرسشهای جدی درباره ابعاد فنی و پیامدهای سیاسی آن برانگیخته است.
براساس گزارش دیدبان اقتصاد این وبسایت صرفاً یک درگاه اطلاعرسانی ساده نیست، بلکه در لایههای زیرساختی خود بهعنوان یک هاب مرکزی برای معرفی و توزیع ابزارهای عبور از محدودیتهای اینترنتی فعالیت خواهد کرد. منابع آگاه میگویند این پروژه با همکاری نهادهای امنیت سایبری آمریکا از جمله CISA توسعه یافته و قرار است مجموعهای از سرویسهای VPN و ابزارهای ارتباطی رمزگذاریشده را در اختیار کاربران سراسر جهان قرار دهد.
به ادعای طراحان این طرح، Freedom.gov پاسخی به آنچه «گسترش سانسور دیجیتال» در برخی کشورها خوانده میشود، است. با این حال، نکته قابل توجه آن است که دامنه هدفگذاری این پروژه تنها به کشورهایی مانند چین، ایران و روسیه محدود نمیشود، بلکه برخی اعضای اتحادیه اروپا نیز در فهرست مخاطبان آن قرار گرفتهاند. دولت آمریکا با استناد به محدودیتهای تازه در چارچوب قوانین خدمات دیجیتال اروپا، این مقررات را مصداق محدودسازی آزادی بیان در فضای آنلاین دانسته است.
این اقدام در دوره ریاستجمهوری دونالد ترامپ بهعنوان بخشی از راهبرد تقابل با آنچه «دیوارهای دیجیتال ملی» خوانده میشود، تعریف شده است. منتقدان اروپایی اما معتقدند چنین طرحی میتواند به معنای مداخله مستقیم در حاکمیت سایبری کشورها تلقی شود و چالشهای حقوقی و دیپلماتیک تازهای ایجاد کند.
از منظر فنی، مقامات آمریکایی اعلام کردهاند نسخههای موبایلی این پلتفرم برای سیستمعاملهای اندروید و iOS و همچنین نسخه دسکتاپ آن طی هفتههای آینده عرضه خواهد شد. به گفته مسئولان پروژه، نرمافزار مربوطه بهصورت متنباز توسعه یافته و هیچگونه دادهای از جمله نشانی IP، سوابق مرور یا شناسههای دستگاه را ذخیره نمیکند. آنها حتی مدعیاند ساختار رمزنگاری بهگونهای طراحی شده که امکان ردیابی کاربران، حتی برای نهادهای آمریکایی، وجود نداشته باشد.
با این حال، کارشناسان امنیت سایبری هشدار میدهند هرگونه ابزار عبور از فیلترینگ که تحت حمایت مستقیم یک دولت توسعه یابد، ناگزیر در بستر رقابتهای ژئوپلیتیکی معنا پیدا میکند و نمیتوان آن را صرفاً یک پروژه فنی دانست. به باور تحلیلگران، راهاندازی Freedom.gov میتواند فصل تازهای از منازعات بر سر «حاکمیت دیجیتال» را رقم بزند؛ منازعهای که در آن مرزهای فیزیکی جای خود را به مرزهای داده و زیرساختهای ارتباطی دادهاند.
