شاخص آلودگی هوای استان تهران امروز دوشنبه ۱۷ شهریور / وضعیت هوای تهران در مرز هشدار

شاخص کیفیت هوای تهران وارد محدوده «ناسالم برای گروه‌های حساس» شده است در حالی که از ابتدای سال تاکنون تنها شش روز هوای پاک در پایتخت ثبت شده و ۵۸ روز در وضعیت ناسالم برای گروه‌های حساس و ۱۰ روز در شرایط ناسالم یا خطرناک سپری شده است.

در حالی که تهران در میانه شهریور با افزایش دمای هوا و کاهش سرعت باد روبه‌رو شده، شاخص کیفیت هوا نیز روندی نگران‌کننده به خود گرفته است.

نگاهی به آمار سال جاری نشان می‌دهد که از ابتدای سال تاکنون، تنها شش روز هوای تهران در وضعیت «پاک» قرار داشته است، در مقابل ۹۶ روز «قابل قبول»، ۵۸ روز «ناسالم برای گروه‌های حساس»، هفت روز «ناسالم»، یک روز «بسیار ناسالم» و دو روز نیز در شرایط «خطرناک» ثبت شده‌اند.

این آمار نشان می‌دهد که بیش از نیمی از روزهای سال، کیفیت هوا در تهران از حد استاندارد برای سلامت عمومی فراتر رفته است.

شاخص کیفیت هوا (AQI) به‌طور کلی در شش دسته طبقه‌بندی می‌شود؛ از صفر تا ۵۰ «پاک»، ۵۱ تا ۱۰۰ «قابل قبول»، ۱۰۱ تا ۱۵۰ «ناسالم برای گروه‌های حساس»، ۱۵۱ تا ۲۰۰ «ناسالم»، ۲۰۱ تا ۳۰۰ «بسیار ناسالم» و ۳۰۱ تا ۵۰۰ «خطرناک».

بر اساس داده‌های هواشناسی، تهران روز یکشنبه هفدهم شهریور با دمایی بین ۳۴ تا ۳۶ درجه سانتی‌گراد روبه‌رو بوده است، کاهش سرعت باد و پایداری جو، موجب تجمع آلاینده‌ها در لایه‌های پایین‌تر شده است و احتمال افزایش غلظت ذرات معلق در ساعات ابتدایی صبح و شب وجود دارد.

مناطق مرکزی و جنوبی شهر، به‌ویژه در ساعات پرتردد، در وضعیت «ناسالم برای گروه‌های حساس» باقی خواهد ماند.

کارشناسان محیط‌زیست منشأ آلودگی هوای تهران در این بازه زمانی را ترکیبی از عوامل انسانی و طبیعی می‌دانند، نخست کاهش سرعت باد و نبود بارندگی موجب شده است تهویه طبیعی شهر مختل شود و آلاینده‌ها در سطح پایین جو باقی بماند.

دوم، افزایش تردد خودروهای شخصی پس از پایان سفرهای تابستانی و آغاز فعالیت‌های آموزشی، بار ترافیکی را بالا برده و انتشار آلاینده‌های ناشی از سوخت‌های فسیلی را تشدید کرده است.

سوم، فعالیت واحدهای صنعتی در حاشیه شهر و استفاده از سوخت‌های غیراستاندارد در بعضی مراکز تولیدی، سهم قابل توجهی در افزایش ذرات معلق دارد.

با وجود اجرای طرح‌های کنترل آلودگی، هنوز بخش‌هایی از ناوگان حمل‌ونقل عمومی و خودروهای شخصی استانداردهای لازم را ندارد و به‌عنوان منابع ثابت آلودگی شناخته می‌شود.

شهریور را می‌توان یکی از ماه‌ها با پایداری بالای آلودگی در تهران دانست که نیازمند هشدارهای جدی برای گروه‌های حساس و اقدامات هماهنگ برای کاهش بار آلاینده‌ها است

پایداری آلودگی هوای تهران در شهریور به‌طور معمول بالا است، به‌ویژه در نیمه دوم ماه، شرایط جوی به‌نحوی رقم می‌خورد که امکان تهویه طبیعی کاهش پیدا می‌کند.

در این بازه، با افزایش دمای هوا، کاهش سرعت باد و نبود بارندگی، جو به حالت پایدار می‌رسد، یعنی آلاینده‌ها در لایه‌های پایین‌تر جو باقی می‌ماند و به‌راحتی پراکنده نمی‌شود.

این پدیده موجب می‌شود که شاخص کیفیت هوا در بسیاری از روزها در محدوده «ناسالم برای گروه‌های حساس» یا حتی «ناسالم» قرار گیرد.

طبق آمارهای رسمی، در سال‌های اخیر شهریور به‌طور متوسط بین ۱۵ تا ۲۰ روز هوای ناسالم برای گروه‌های حساس ثبت شده است، همچنین با آغاز فعالیت‌های آموزشی و بازگشت سفرهای تابستانی، حجم ترافیک افزایش پیدا و منابع متحرک همچون خودروها و موتورسیکلت‌ها سهم بیشتری در تولید آلاینده‌ها پیدا می‌کند.

در کنار آن، واحدهای صنعتی اطراف تهران که در تابستان با ظرفیت بالا فعالیت می‌کنند، به‌عنوان منابع ثابت آلودگی، نقش مهمی در افزایش ذرات معلق دارند.

به همین دلیل، شهریور را می‌توان یکی از ماه‌های با پایداری بالای آلودگی در تهران دانست که نیازمند هشدارهای جدی برای گروه‌های حساس و اقدامات هماهنگ برای کاهش بار آلاینده‌ها است.

ضرورت نگاه سیستمی به مدیریت آلودگی هوا

حسن عباس‌نژاد، مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با تأکید بر ضرورت نگاه سیستمی به مدیریت آلودگی هوا به خبرنگار ایمنا می‌گوید: اقدامات جزئی و تک‌بعدی نمی‌تواند پاسخگوی پیچیدگی‌های مسئله آلودگی هوا باشد. آلودگی هوا یک «اکوسیستم زنده» است که برای کنترل آن باید همه اجزای مؤثر از منابع متحرک گرفته تا منابع ثابت به‌طور هم‌زمان و هماهنگ مدیریت شوند.

وی می‌افزاید: بر اساس داده‌های رسمی، ۵۹ درصد آلودگی هوای تهران ناشی از منابع متحرک همچون خودروها و موتورسیکلت‌ها است و ۴۱ درصد دیگر از منابع ثابت نظیر واحدهای صنعتی و نیروگاه‌ها تولید می‌شود.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران با اشاره به کیفیت پایین سوخت، فناوری قدیمی موتورهای احتراقی و احتراق ناقص در خودروهای فرسوده، تأکید می‌کند: این مشکلات نه‌تنها در تهران، بلکه در شهرهای اطراف نیز به آلودگی دامن زده‌اند. در کنار این عوامل، ترافیک سنگین و مدیریت ناکارآمد پسماندها نیز به‌عنوان عوامل انسانی، نقش مهمی در تشدید آلودگی دارند.

عباس‌نژاد به سهم قابل توجه موتورسیکلت‌های فرسوده در آلودگی هوا اشاره و تاکید می‌کند: از مجموع موتورسیکلت‌های موجود در استان تهران، ۵۵ درصد کاربراتوری و فرسوده هستند که به‌تنهایی سهمی ۱۴ درصدی در تولید آلاینده‌ها دارند. در همین راستا، طرح جایگزینی موتورسیکلت‌های برقی در استان آغاز شده و سهمیه ۲۰ درصدی تهران از محل خروج خودروهای فرسوده نیز در حال پیگیری است.

وی با تأکید بر اینکه فعالیت واحدهای صنعتی تولیدکننده ذرات معلق نیز از منابع ثابت آلودگی محسوب می‌شود، خواستار همکاری بین‌دستگاهی برای اجرای یک برنامه جامع است و عنوان می‌کند: بدون هم‌افزایی میان نهادهای شهری، محیط‌زیستی، حمل‌ونقل و انرژی، نمی‌توان انتظار داشت که کیفیت هوای تهران به‌طور پایدار بهبود پیدا کند.

مدیرکل حفاظت محیط زیست استان تهران خاطرنشان می‌کند: افزایش دمای هوا تا ۳۶ درجه، کاهش سرعت باد و پایداری جو در میانه شهریور، موجب تشدید آلودگی در مناطق مرکزی و جنوبی تهران شده است. ۵۹ درصد آلودگی ناشی از منابع متحرک و ۴۱ درصد از منابع ثابت است و بدون همکاری بین‌دستگاهی، بهبود پایدار کیفیت هوا ممکن نخواهد بود.

به گفته عباس‌نژاد در چنین شرایطی و با افزایش دمای هوا، کاهش سرعت باد و پایداری جو، پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که شاخص کیفیت هوا در روزهای آینده همچنان در محدوده «ناسالم برای گروه‌های حساس» باقی خواهد ماند و شهروندان به‌ویژه بیماران قلبی و تنفسی، کودکان و سالمندان، باید از تردد غیرضروری در ساعات اوج آلودگی خودداری کنند. استفاده از ماسک‌های استاندارد، کاهش استفاده از خودروهای شخصی و حمایت از حمل‌ونقل پاک، از جمله راهکارهایی است که می‌تواند از شدت آلودگی بکاهد و سلامت عمومی را حفظ کند.