هانتاویروس چیست | ویروس مرموزی که نگرانی جهانی ایجاد کرد
هانتاویروس پس از انتشار خبر چند مورد ابتلا و مرگ در یک کشتی گردشگری بار دیگر به تیتر رسانههای جهان تبدیل شده است.
همزمان با داغ شدن شایعات درباره احتمال تبدیل شدن این بیماری به پاندمی بعدی جهان، سازمان جهانی بهداشت تأکید کرده که فعلاً شواهدی از یک همهگیری گسترده وجود ندارد.
به گزارش دیدبان اقتصاد در روزهای اخیر نام هانتاویروس دوباره در رسانههای بینالمللی مطرح شده؛ آن هم پس از ثبت چند مورد ابتلا و مرگ مرتبط با یک کشتی گردشگری در اقیانوس اطلس.
همزمان برخی کاربران شبکههای اجتماعی به توییتی قدیمی مربوط به سال ۲۰۲۲ اشاره کردهاند که ظاهراً شیوع این ویروس در سال ۲۰۲۶ را پیشبینی کرده بود. همین مسئله موجی از نگرانی و گمانهزنی درباره احتمال ظهور یک پاندمی جدید ایجاد کرده است.
هانتاویروس چیست؟
هانتاویروس در واقع نام خانوادهای از ویروسهاست که عمدتاً از طریق جوندگان بهویژه موشها به انسان منتقل میشود. این ویروس میتواند باعث دو بیماری مهم شود؛ «سندروم ریوی هانتاویروس» که بیشتر در قاره آمریکا دیده میشود و «تب خونریزیدهنده همراه با سندروم کلیوی» که در آسیا و اروپا شایعتر است.
نام این ویروس از رود «هانتان» در کره گرفته شده؛ جایی که در دهه ۱۹۵۰ و در جریان جنگ کره، هزاران سرباز به بیماری شدیدی مبتلا شدند و بعدها مشخص شد عامل آن نوعی ویروس منتقلشونده از جوندگان بوده است.
شناختهشدهترین شیوع مدرن این بیماری نیز در سال ۱۹۹۳ در جنوب غربی آمریکا رخ داد؛ زمانی که چند جوان سالم ناگهان دچار نارسایی شدید ریوی شدند و برخی جان خود را از دست دادند.
راه انتقال هانتاویروس
برخلاف بیماریهایی مانند کووید-۱۹ یا آنفلوآنزا، هانتاویروس معمولاً از انسان به انسان منتقل نمیشود. رایجترین راه انتقال، استنشاق ذرات آلوده موجود در ادرار، مدفوع یا بزاق جوندگان است.
تمیز کردن انبارها، زیرزمینها یا مکانهای متروکهای که فضولات خشکشده موش در آن وجود دارد، میتواند باعث ورود ویروس به دستگاه تنفسی شود. گازگرفتگی جوندگان نیز در مواردی عامل انتقال بیماری است.
البته گونهای خاص به نام «آندس ویروس» در آمریکای جنوبی در موارد محدودی قابلیت انتقال انسان به انسان داشته و همین موضوع باعث افزایش حساسیت جهانی نسبت به شیوع اخیر شده است.
علائم بیماری از تب تا نارسایی تنفسی
علائم بیماری معمولاً یک تا هشت هفته پس از تماس با ویروس ظاهر میشود. در مراحل اولیه، بیماری شباهت زیادی به آنفلوآنزا دارد و با تب، بدندرد، خستگی، سردرد، لرز، تهوع و دلدرد همراه است. برخی بیماران نیز دچار اسهال یا استفراغ میشوند.
اما در مرحله شدید، ریهها بهسرعت پر از مایع شده و بیمار با تنگی نفس شدید، افت فشار خون و نارسایی تنفسی روبهرو میشود. در نوع کلیوی بیماری نیز اختلال عملکرد کلیه و خونریزی مشاهده میشود.
آیا هانتاویروس مرگبار است؟
هانتاویروس از بیماریهای نادر اما بسیار خطرناک به شمار میرود. طبق دادههای مراکز کنترل بیماری آمریکا، نرخ مرگومیر در نوع ریوی بیماری حدود ۳۸ تا ۴۰ درصد است؛ یعنی تقریباً از هر سه بیمار شدید، یک نفر ممکن است جان خود را از دست بدهد.
در حال حاضر واکسن عمومی یا درمان اختصاصی مؤثری برای این بیماری وجود ندارد و درمان بیشتر به مراقبت حمایتی محدود میشود. پزشکان تأکید دارند تشخیص زودهنگام میتواند شانس زنده ماندن بیمار را افزایش دهد.
راههای پیشگیری از هانتاویروس
کارشناسان توصیه میکنند هنگام تمیز کردن مکانهای آلوده به موش، از ایجاد گردوغبار جلوگیری شود و ابتدا محیط با مواد ضدعفونیکننده مرطوب شود. استفاده از دستکش و ماسک هنگام نظافت نیز ضروری است.
بستن راه ورود جوندگان به خانه، نگهداری صحیح مواد غذایی و کنترل جمعیت موشها از مهمترین راهکارهای پیشگیری محسوب میشود.
چه افرادی بیشتر در معرض خطر هستند؟
افرادی که در محیطهای روستایی، جنگلی یا آلوده به جوندگان کار یا زندگی میکنند بیشتر در معرض خطر قرار دارند. کشاورزان، طبیعتگردها، کارکنان انبارها و افرادی که خانههای متروکه را تمیز میکنند از جمله گروههای پرریسک هستند.
ماجرای کشتی گردشگری و مرگ چند نفر
ماجرای خبرساز اخیر به کشتی گردشگری MV Hondius مربوط میشود؛ کشتیای که از آرژانتین به سمت جنوبگان و اقیانوس اطلس حرکت کرده بود.
طبق اعلام سازمان جهانی بهداشت، تا ۷ مه ۲۰۲۶ دستکم هشت مورد ابتلا یا مورد مشکوک مرتبط با این کشتی ثبت شده که پنج مورد آن بهصورت آزمایشگاهی تأیید شده است. همچنین سه نفر جان خود را از دست دادهاند.
اولین قربانی شناختهشده، مردی ۷۰ ساله اهل هلند بود که در طول سفر دچار تب، سردرد و مشکلات گوارشی شد و در ۱۱ آوریل جان باخت. همسر او نیز بعداً فوت کرد و یک شهروند آلمانی نیز قربانی این بیماری شد.
تحقیقات نشان میدهد این زوج احتمالاً پیش از سوار شدن به کشتی و در جریان طبیعتگردی در منطقه اوشوآیا در آرژانتین به ویروس آلوده شده بودند.
آیا باید نگران پاندمی جدید باشیم؟
متخصصان معتقدند اگرچه هانتاویروس بیماری خطرناک و بالقوه مرگباری است، اما احتمال تبدیل شدن آن به پاندمیای مشابه کووید-۱۹ پایینتر ارزیابی میشود.
دلیل این موضوع، دشوار بودن انتقال ویروس، نیاز به تماس نزدیک با جوندگان آلوده و محدود بودن گونههای قابل انتقال بین انسانهاست. سازمان جهانی بهداشت نیز تأکید کرده شواهد فعلی بیشتر از یک رخداد محدود حکایت دارد و نه یک همهگیری جهانی.
