اهداف اعلامی و اهداف پنهان از حمله نظامی آمریکا به ایران
در حالی تنش میان واشنگتن و تهران بار دیگر بالا گرفته، گزارشها از آمریکا حاکی است دولت دونالد ترامپ در حال بررسی گزینه حملات هدفمند علیه زیرساختهای هستهای و موشکی ایران است؛ اقدامی که به گفته برخی مقامات، با هدف وادار کردن تهران به عقبنشینی از برنامه غنیسازی اورانیوم طراحی شده، هرچند در داخل ساختار سیاسی و امنیتی آمریکا نیز درباره میزان اثربخشی آن تردیدهای جدی وجود دارد.
هنوز مشخص نیست رئیسجمهور آمریکا دقیقاً چه دستاوردی را از این اقدام نظامی دنبال میکند. ترامپ در سخنرانی اخیر خود در کنگره اعلام کرده ایران باید تضمین دهد که هرگز به سلاح هستهای دست نخواهد یافت؛ موضعی که تهران پیشتر نیز بهصورت رسمی بر آن تأکید کرده، هرچند سطح غنیسازی اورانیوم ایران همواره محل مناقشه با غرب بوده است.
اهداف اعلامی و اهداف پنهان
به گفته مقامات آمریکایی، هدف فوری هرگونه حمله احتمالی، آسیبزدن به تأسیسات هستهای و زیرساختهای موشکی ایران خواهد بود. ترامپ پیشتر مدعی شده بود سه سایت مهم هستهای ایران در حملات سال گذشته «نابود» شدهاند، اما برخی منابع اطلاعاتی آمریکا اذعان کردهاند این مراکز بهطور کامل از بین نرفتهاند، بلکه صرفاً از چرخه عملیاتی خارج شدهاند.
در سطح راهبردی، دو رویکرد در دولت آمریکا مطرح است:
- حملهای گسترده و مستمر با هدف تضعیف ساختاری توان نظامی ایران و حتی تلاش برای تغییر معادلات قدرت در تهران.
- حملهای محدود و هدفمند با تمرکز بر سایتهای هستهای و موشکی، با هدف افزایش فشار برای بازگشت ایران به میز مذاکره.
گزارشها نشان میدهد ترامپ در حال حاضر به گزینه دوم تمایل بیشتری دارد.
نگرانی از تبعات نظامی
ژنرال دن کین رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلسات داخلی هشدار داده که هرگونه عملیات—even در ابعاد محدود میتواند با ریسک بالای تلفات نیروهای آمریکایی و فشار بر ذخایر تسلیحاتی این کشور همراه باشد. به گفته برخی فرماندهان، توان فعلی نیروهای مستقر آمریکا در منطقه برای یک عملیات بمباران گسترده و طولانیمدت کافی نیست و استمرار حملات بیش از یک هفته با چالش لجستیکی روبهرو خواهد شد.
در همین حال، برخی مقامات نظامی بازنشسته آمریکا نیز هشدار دادهاند که ایران در صورت آغاز درگیری، احتمالاً با حملات موشکی گسترده به پایگاههای آمریکا در منطقه واکنش نشان خواهد داد؛ واکنشی که میتواند دامنه بحران را گسترش دهد.
تردید درباره کارآمدی دیپلماسی
در بعد سیاسی، اختلافنظرها درباره امکان دستیابی به توافق دیپلماتیک همچنان پابرجاست. برخی تحلیلگران معتقدند با توجه به سرمایهگذاری گسترده ایران در برنامه هستهای خود، عقبنشینی کامل از غنیسازی بعید به نظر میرسد. از سوی دیگر، گزارشهایی منتشر شده که نشان میدهد در صورت شکست مذاکرات احتمالی در ژنو، گزینه حمله محدود برای «نمایش جدیت آمریکا» روی میز خواهد بود.
با این حال، شماری از مقامات سابق اطلاعاتی آمریکا هشدار دادهاند هرگونه حمله در ابعاد محدود میتواند نتیجه معکوس داشته باشد و موضع تهران را سختتر کند.
سناریوی واکنش ایران
گزارشهای اطلاعاتی اخیر در آمریکا این احتمال را مطرح کردهاند که در صورت حمله ایالات متحده یا اسرائیل به ایران، تهران ممکن است به نیروهای همپیمان منطقهای خود دستور اقدام علیه منافع آمریکا را بدهد. برخی مقامات آمریکایی اذعان کردهاند که پاسخ ایران در حملات پیشین محدود بوده، اما تضمینی وجود ندارد که در صورت تکرار اقدام نظامی، واکنش مشابهی تکرار شود.
