بازار سرمایه در برزخ رکود و بیاعتمادی / چرا سرمایهگذاران از بورس گریزاناند؟
در حالی که شاخصهای اصلی بورس تهران در حال عقبنشینیاند و حجم معاملات در پایینترین سطوح خود قرار گرفته، تحلیلهای تازه نشان میدهد که ریشه این رکود تنها اقتصادی نیست. ترکیبی از نااطمینانیهای سیاسی، نبود برنامهریزی مالی مشخص، و کاهش شدید اعتماد عمومی، بازار سرمایه را در شرایطی بیسابقه فرو برده است. دو تن از کارشناسان برجسته بازار، شهیر محمدنیا و علیرضا سادات، در گفتگو با دیدبان اقتصاد این وضعیت را بهدقت تحلیل کردهاند.
به گزارش دیدبان اقتصاد بازار سرمایه ایران این روزها در میانه یکی از سختترین دورههای خود قرار دارد؛ جایی که بحرانهای عمیق اقتصادی با بیثباتیهای سیاسی و روانی درآمیختهاند و به بیتحرکی کامل بورس دامن زدهاند. رکود تورمی، کاهش محسوس شاخصهای معاملاتی، و سردرگمی سیاستگذاریهای اقتصادی از جمله عواملی هستند که چشمانداز بازار را تیره و تار کردهاند.
شهیر محمدنیا، تحلیلگر ارشد بازار سرمایه، در گفتگو با دیدبان اقتصاد معتقد است نشانههای آشکار ورود به رکود تورمی در تمام لایههای اقتصاد مشاهده میشود. او شاخص قیمت مواد اولیه را که عدد ۷۷.۳ را ثبت کرده، دلیلی برای فشار سنگین بر دوش تولیدکنندگان میداند؛ فشاری که با کاهش تولید و رشد قیمتها، تورم ناشی از هزینه را رقم زده است.
وی تأکید کرد: «وقتی شاخص شامخ (PMI) به عدد ۴۲.۹ میرسد، یعنی فضای تولیدی دچار رکود جدی شده؛ بهویژه آنکه سفارشهای جدید مشتریان به ۳۸.۵ سقوط کردهاند و تقاضا تقریباً ناپدید شده است.»
محمدنیا در بخش دیگری از صحبتهایش، با اشاره به فضای مبهم مذاکرات و بیاعتمادی به آینده، هشدار داد که بازار عملاً از مسیر امید به توافق خارج شده و دچار نوعی رهاشدگی مزمن شده است. وی کسری بودجه در لایحه ۱۴۰۴، نبود منابع پایدار ارزی، و افزایش ناامیدی عمومی را از دلایل اصلی این وضعیت دانست.
در ادامه، او به وضعیت صندوقهای اهرمی پرداخت و گفت: «حتی افزایش ضریب اعتبار نتوانسته جان تازهای به این صندوقها بدهد. در چنین شرایطی، اعتبار نهتنها محرک نیست، بلکه روند نزولی را تسریع کرده است.»
علیرضا سادات، کارشناس دیگر بازار، در بررسی تازهای به نقش گزارشهای مالی شرکتها در تعیین نبض بازار اشاره کرد. وی گفت: «در تیرماه، نشانههایی از تأثیر جنگ و رکود بر عملکرد شرکتها ظاهر شده است و اکنون بازار در موقعیت آزمونی سخت قرار دارد.»
او تصریح کرد که با وجود گزارشهای مطلوب خرداد و عملکرد بالاتر از انتظار سهماهه شرکتها، بازار همچنان با خروج گسترده پول و عمق کم معاملاتی مواجه است. به گفته سادات، حتی وجود بیش از ۲۰۰ نماد با نسبت پیبهای زیر ۵ نیز نتوانسته عطش نقدینگی را بازگرداند.
وی هشدار داد که اگر اصلاح قیمتها و ارزشگذاری بنیادی شرکتها بهدرستی درک نشود، خروج نقدینگی ادامه خواهد یافت. «در حال حاضر، بازار نیازمند تحلیلهای مستقل و تخصصی است؛ نه تمرکز صرف بر فضای سیاسی.»
در بخش دیگری از گفتگو، سادات به تصمیمات پرچالش درباره صندوقهای اهرمی پرداخت. او با اشاره به فراز و نشیب در تعیین ضریب اعتبار این صندوقها گفت: «اگرچه بازنگری در ضریب اعتبار میتواند اقدامی مثبت باشد، اما ناکارآمدی اجرایی و عدم شفافیت، خود عامل ایجاد بیاعتمادی است.»
به گفته این کارشناس، صندوقهای اهرمی با وجود پتانسیل بالا، به دلیل عملکرد ضعیف متولیان و فاصله قیمت تابلو از ارزش ذاتی (NAV) به محلی برای نگرانی سرمایهگذاران بدل شدهاند. او تاکید کرد که تنها با اصلاح ساختاری در این صندوقها و همراستایی آنها با سهامداران میتوان اعتماد ازدسترفته را احیا کرد.
در پایان، سادات افزود: «اگر سیاستگذاران اقتصادی واقعاً به فکر احیای بازار سرمایه هستند، باید علاوه بر شفافسازی آینده سیاسی و اقتصادی، در بازطراحی صندوقهای اهرمی، کاهش وزن واحدهای ممتاز، و رساندن قیمتها به سطوح NAV جدی عمل کنند. این مسیر، شاید پرچالش باشد، اما تنها راه خروج از بحران کنونی است.»
بر اساس این تحلیلها، بورس ایران برای عبور از وضعیت فعلی نیاز به مجموعهای هماهنگ از اصلاحات، شفافیت در سیاستگذاری، و احیای اعتماد عمومی دارد. تا زمانی که چشماندازی روشن پیش روی سرمایهگذاران ترسیم نشود، نمیتوان انتظار بازگشت پویایی و رونق به بازار سرمایه را داشت.
منبع: بازار
