طلا از ترس ماشه گران میشود؟ / بازار در آستانه شوک هستهای
با نزدیک شدن به احتمال فعالسازی مکانیسم ماشه و بازگشت تحریمهای شورای امنیت علیه ایران، بازارهای مالی ایران بار دیگر به فاز هیجان وارد شدهاند. یکی از حساسترین این بازارها، بازار طلاست؛ بازاری که به شدت به تنشهای ژئوپولیتیکی و ریسکهای سیاسی واکنش نشان میدهد. اما اگر ماشه چکانده شود، چه بلایی بر سر قیمت طلا خواهد آمد؟
به گزارش دیدبان اقتصاد در روزهای اخیر، زمزمههای تازهای از سوی اروپا درباره فعالسازی مکانیسم ماشه شنیده میشود؛ مکانیزمی که میتواند منجر به بازگشت کامل تحریمهای شورای امنیت سازمان ملل علیه ایران شود. فعالسازی این سازوکار نه تنها پیامدهای سیاسی و دیپلماتیک گستردهای خواهد داشت، بلکه میتواند بازارهای مالی داخلی را نیز وارد وضعیت فوقالعادهای کند.
در این میان، بازار طلا به عنوان یکی از پناهگاههای امن سرمایه در ایران، معمولاً اولین جایی است که به تنشها پاسخ میدهد. بررسی رفتار طلا در دورههای قبلی تنشزای سیاسی مانند ترور سردار سلیمانی، تحریمهای دوره ترامپ یا آغاز جنگ ایران و اسرائیل، نشان میدهد که قیمتها با سرعتی حتی بیشتر از نرخ دلار، به اخبار واکنش نشان میدهند.
در صورت فعال شدن مکانیسم ماشه، سه سناریوی محتمل برای بازار طلا قابل تصور است:
- سناریوی اول – جهش روانی سریع
در این حالت، بازار طلا با یک موج هیجانی روبهرو میشود و قیمت هر گرم طلای ۱۸ عیار ممکن است در عرض چند روز، افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی را تجربه کند. این جهش عمدتاً به دلیل انتظارات تورمی و موج تقاضای سرمایهگذاران خرد خواهد بود. - سناریوی دوم – صعود تدریجی همراه با دلار
اگر بانک مرکزی با مداخله در بازار ارز، نوسان قیمت دلار را مدیریت کند، طلا نیز با شیب ملایمتری رشد خواهد کرد. در این وضعیت، طلای آبشده بهعنوان ابزار نقدشونده محبوب، دوباره در کانون توجه قرار میگیرد. - سناریوی سوم – نوسان کوتاهمدت، سقوط میانمدت؟
در صورتی که واکنش جهانی به فعالسازی ماشه محدود باقی بماند یا ایران و غرب بهسرعت به مذاکره بازگردند، بازار طلا ممکن است بعد از یک جهش کوتاه، وارد فاز اصلاح شود. یعنی قیمتها به نقطه قبل بازگردند و تنها نوسانگیران سود ببرند.
از سوی دیگر، قیمت اونس جهانی نیز که این روزها در محدوده ۲۴۵۰ دلار نوسان دارد، میتواند بهعنوان عاملی تشدیدکننده یا کاهنده اثرات داخلی عمل کند. اگر در همین زمان قیمت جهانی نیز صعودی شود، ترکیب آن با ریسک سیاسی داخلی، جهش قیمتی طلا را دوچندان خواهد کرد.
جمعبندی
بازار طلا بیش از آنکه منتظر عدد و رقم باشد، به دنبال «احساس خطر» است. مکانیسم ماشه، اگرچه فعلاً در حد تهدید است، اما اگر فعال شود میتواند بهانهای قدرتمند برای پرواز طلا در بازار ایران باشد؛ بهخصوص اگر با کاهش امید به توافق و افزایش بیثباتی اقتصادی همراه شود. در چنین فضایی، پیشبینی دقیق ممکن نیست، اما آنچه مسلم است: طلا دوباره به تیتر اول بازار بازخواهد گشت.
