چرا بستن تنگه هرمز برای ایران مهم است؟

به گزارش دیدبان اقتصاد تنگه هرمز به عنوان یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های انرژی در سطح جهان شناخته می‌شود. روزانه حجم قابل توجهی معادل ۲۰ تا ۲۱ میلیون بشکه نفت خام از این مسیر استراتژیک عبور می‌کند که این میزان، تقریباً یک‌پنجم مصرف جهانی نفت را شامل می‌شود. لذا، هرگونه تنش یا اختلال در این تنگه می‌تواند به سرعت بر عرضه جهانی نفت، قیمت‌گذاری انرژی و ثبات بازارهای مالی تأثیر بگذارد.

اهمیت استراتژیک تنگه هرمز
با افزایش تنش‌ها در منطقه خلیج فارس، تمرکز بازار انرژی مجدداً به تنگه هرمز معطوف شده است. این تنگه باریک که در مجاورت کشورهای ایران و عمان قرار دارد، مسیر اصلی صادرات نفت کشورهای تولیدکننده نفت در خلیج فارس (از جمله عربستان سعودی، امارات متحده عربی، کویت، عراق و قطر) به بازارهای جهانی است. بر اساس آمارهای منتشر شده توسط اداره اطلاعات انرژی آمریکا، روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت از این تنگه عبور می‌کند. علاوه بر نفت خام، بخش قابل توجهی از گاز طبیعی مایع (LNG) قطر نیز از همین مسیر صادر می‌گردد. بنابراین، حتی اختلالات جزئی در این تنگه می‌تواند تبعات گسترده‌ای بر قیمت نفت و هزینه‌های حمل‌ونقل انرژی داشته باشد و توجه بازارهای جهانی را به خود جلب کند.

دلایل اهمیت تنگه هرمز
بخش عمده‌ای از نفت عبوری از تنگه هرمز به بازارهای آسیایی، به ویژه چین، هند، ژاپن و کره جنوبی (حدود ۸۰ تا ۸۵ درصد) صادر می‌شود. در نتیجه، هرگونه اختلال در این مسیر، اقتصادهای بزرگ آسیایی را در خط مقدم تأثیرات منفی قرار خواهد داد. از سوی دیگر، قیمت انرژی نقشی کلیدی در نرخ تورم ایفا می‌کند. افزایش قیمت نفت منجر به بالا رفتن هزینه‌های حمل‌ونقل، تولید و در نهایت افزایش قیمت کالاها می‌شود که این امر به تدریج در شاخص‌های تورم منعکس می‌گردد. به عنوان مثال، کاهش تورم در آمریکا در ماه‌های اخیر تا حدی به دلیل ثبات و ارزانی نسبی انرژی بوده است؛ بنابراین، هرگونه افزایش مجدد قیمت نفت می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر گزارش‌های تورمی مانند شاخص قیمت مصرف‌کننده (CPI) آمریکا داشته باشد.

اثرات بالقوه بر بازار
در صورت تداوم تنش‌ها و بروز مشکلات در تردد نفتکش‌ها از تنگه هرمز، اولین واکنش مشاهده شده در بازار، افزایش قیمت نفت خواهد بود. همزمان، هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه نفتکش‌ها نیز افزایش یافته و ریسک ژئوپلیتیکی در بازار انرژی تشدید خواهد شد. این وضعیت معمولاً منجر به افزایش فشارهای تورمی بر اقتصادهای واردکننده انرژی می‌شود. در سناریوهای خاص، این احتمال مطرح است که در صورت جدی شدن اختلال در عرضه، قیمت نفت بتواند به محدوده‌های بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه نیز افزایش یابد.