چرا فروش ایران‌خودرو در آستانه افزایش قیمت متوقف می‌شود؟
از منظر اقتصادی احتمال افزایش نرخ کارخانه می‌تواند برای بنگاه انگیزه به‌تعویق‌انداختن فروش‌های جدید را ایجاد کند؛ زیرا فروش همان محصول با نرخ بالاتر درآمد بیشتری به همراه دارد.
در سوی دیگر اختلاف بر سر نرخ قابل اعمال نیز می‌تواند فروش را معطل کند. برای نمونه مدیر عملیات فروش ایران‌خودرو در شهریور ۱۴۰۴ اعلام کرده بود پس از ابلاغ حکم تعزیرات، فروش جدید انجام نشده و شرکت منتظر تعیین‌تکلیف موضوع است؛ در همان زمان تحویل تعهدات قبلی ادامه داشت. این سابقه نشان می‌دهد توقف فروش جدید می‌تواند با اختلافات قیمت‌گذاری همراه شود اما علت هر محدودیت تازه باید جداگانه روشن شود.
تعویق فروش البته برای خودروساز نیز بدون هزینه نیست. کاهش دریافت وجه می‌تواند تأمین نقدینگی و پرداخت به قطعه‌سازان را دشوار کند. در نتیجه تحلیل رفتار شرکت باید منفعت احتمالی فروش با نرخ بالاتر را در کنار هزینه انتظار و وضعیت تعهدات آن بسنجد.
براساس گزارش منتشرشده از عملکرد ماهانه ایران‌خودرو در سامانه کدال، تولید شهریور ۱۴۰۵ این شرکت به ۴۱ هزار و ۹۴۶ دستگاه رسیده است. این رقم به‌تنهایی تعداد خودروهای آماده فروش جدید یا تحویل فوری را نشان نمی‌دهد.
بخشی از تولید ممکن است برای ایفای تعهدات پیشین در نظر گرفته شده باشد. برای ارزیابی احتمال نگه‌داشتن خودرو تا زمان افزایش قیمت، باید موجودی خودروهای کامل، تعهدات سررسیدشده، تعداد فاکتورهای روزانه و تحویل واقعی، به تفکیک محصول مقایسه شود. افزایش موجودی آماده تحویل همراه با افت فاکتور، پرسشی متفاوت از کاهش فروش بر اثر افت تولید ایجاد می‌کند.
هزینه ابهام برای خریدار و بازار
از نظر تحلیلی، محدودیت عرضه در کنار انتظار افزایش قیمت می‌تواند فروشندگان بازار آزاد را به بالابردن قیمت پیشنهادی یا تعویق معامله ترغیب کند. خریدار نیز میان انتظار برای عرضه کارخانه و نگرانی از گران‌ترشدن خودرو قرار می‌گیرد. شدت این اثر به میزان موجودی بازار و قدرت خرید مشتریان وابسته است.
برای متقاضیانی که قبلاً ثبت‌نام کرده‌اند، نوع قرارداد اهمیت ویژه دارد. در برخی طرح‌های رسمی ایران‌خودرو، از جمله مشارکت در تولید اعلام‌شده در اردیبهشت، قیمت غیرقطعی و ملاک محاسبه، نرخ زمان تحویل بوده است. بنابراین، آثار تغییر قیمت برای همه ثبت‌نام‌کنندگان یکسان نیست.
پاسخ روشن ایران‌خودرو باید مشخص کند محدودیت احتمالی دقیقاً مربوط به کدام محصولات و کدام مرحله فروش است، چه زمانی برطرف می‌شود و با تعهدات قبلی چه نسبتی دارد. انتشار منظم آمار تولید، موجودی، فاکتور و تحویل می‌تواند امکان بررسی این موضوع را فراهم کند؛ وگرنه هر فاصله میان تولید و عرضه، زمینه تکرار گمانه‌زنی درباره انتظار برای قیمت‌های جدید خواهد بود.
