هانتاویروس چیست و چه علائمی دارد؟
شیوع نادر هانتاویروس در یک کشتی تفریحی در اقیانوس اطلس بار دیگر توجه جهانی را به یکی از بیماریهای کمتر شناختهشده اما بالقوه خطرناک جلب کرده است. کارشناسان تأکید میکنند با وجود نگرانیها، خطر این بیماری برای عموم مردم همچنان پایین ارزیابی میشود.
به گزارش دیدبان اقتصاد این شیوع در کشتی اموی هوندیوس رخ داده که از آرژانتین به سمت جزایر قناری در حرکت بوده و همین موضوع باعث قرنطینه بخشی از مسافران و آغاز بررسیهای بهداشتی شده است.
شیوع هانتاویروس در کشتی تفریحی
بر اساس گزارشها در این کشتی چند مورد ابتلا و چند مورد مرگ ثبت شده و همین مسئله باعث ورود نهادهای بهداشتی بینالمللی به پرونده شده است. بخشی از مسافران پیش از اعمال محدودیتها به کشورهای مختلف بازگشتهاند و اکنون تحت ردیابی تماس قرار دارند.
کشتی پس از شناسایی موارد مشکوک در وضعیت قرنطینه قرار گرفته و اقدامات پزشکی برای کنترل شرایط آغاز شده است.
هانتاویروس چیست
هانتاویروس گروهی از ویروسها از خانواده هانتاویریدا است که میزبان طبیعی آنها جوندگانی مانند موشها هستند. این حیوانات بدون نشان دادن علائم بیماری، ویروس را از طریق ادرار، مدفوع و بزاق دفع میکنند و آلودگی زمانی به انسان منتقل میشود که این ذرات وارد هوا شوند.
انسانها معمولاً از طریق تنفس ذرات آلوده مبتلا میشوند و تماس مستقیم با جوندگان یا سطوح آلوده نیز میتواند عامل انتقال باشد، هرچند این روش کمتر شایع است. برخلاف برخی بیماریهای ویروسی، انتقال انسان به انسان در بیشتر گونههای هانتاویروس رخ نمیدهد.
Hantavirus معمولاً توانایی انتقال گسترده هوابرد مانند آنفلوانزا را ندارد و همین موضوع احتمال همهگیری وسیع را کاهش میدهد.
گونههای مختلف هانتاویروس
هانتاویروسها به دو گروه اصلی تقسیم میشوند. گروه دنیای قدیم که در اروپا و آسیا دیده میشود و معمولاً باعث تب خونریزیدهنده همراه با درگیری کلیوی میشود که میتواند به تب، خونریزی و نارسایی کلیه منجر شود.
گروه دنیای جدید که در قاره آمریکا وجود دارد معمولاً باعث سندرم ریوی هانتاویروس میشود؛ بیماریای که در آن ریهها دچار تجمع مایع شده و نارسایی تنفسی ایجاد میشود.
یکی از گونههای مهم در آمریکای جنوبی ویروس آند است که در موارد محدود توانایی انتقال انسان به انسان را نشان داده اما این نوع انتقال بسیار نادر است. دوره نهفتگی بیماری نیز معمولاً بین یک تا هشت هفته است که شناسایی منبع دقیق را دشوار میکند.
علت احتمالی شیوع در کشتی
کارشناسان چند سناریو برای این شیوع مطرح کردهاند. یکی از احتمالها ورود جوندگان آلوده به بخشهایی از کشتی مانند انبارها است که میتواند باعث انتشار ویروس در محیطهای بسته شود.
سناریوی دیگر این است که برخی مسافران پیش از سوار شدن در محیطهای آلوده قرار گرفتهاند و علائم بیماری در طول سفر ظاهر شده است. احتمال سوم انتقال محدود انسان به انسان در محیطهای بسته مانند کشتیهای تفریحی است که هرچند نادر اما قابل بررسی است.
علائم هانتاویروس
علائم اولیه این بیماری معمولاً شبیه یک عفونت ویروسی ساده است و شامل تب، لرز، خستگی شدید، درد عضلانی، سردرد، تهوع، استفراغ و گاهی اسهال میشود.
در صورت پیشرفت بیماری، بهویژه در نوع ریوی، علائم شدیدتری مانند تنگی نفس، سرفه خشک، تجمع مایع در ریهها، افت فشار خون، سرگیجه و نارسایی تنفسی یا قلبی بروز میکند.
به گفته متخصصان، مشکل اصلی در تشخیص این بیماری شباهت علائم اولیه با بیماریهای ویروسی رایج است که روند تشخیص را دشوار میکند.
میزان مرگومیر و شدت بیماری
شدت بیماری به نوع ویروس بستگی دارد. در گونههای دنیای قدیم میزان مرگومیر بین یک تا ۱۵ درصد گزارش شده است، اما در گونههای دنیای جدید این رقم میتواند تا حدود ۵۰ درصد نیز برسد.
با این حال کارشناسان تأکید میکنند بالا بودن نرخ مرگومیر به معنای خطر همهگیری نیست، زیرا انتقال ویروس میان انسانها محدود است.
درمان هانتاویروس
در حال حاضر درمان اختصاصی یا داروی ضدویروسی تأییدشدهای برای هانتاویروس وجود ندارد و درمان اصلی بر پایه مراقبتهای حمایتی در بیمارستان انجام میشود.
در موارد شدید از روشهای پیشرفته مانند اکسیژنرسانی غشایی برونپیکری برای حمایت موقت از عملکرد قلب و ریه استفاده میشود. پزشکان همچنین باید در مدیریت مایعات بدن بیمار دقت کنند زیرا تجمع مایع در ریهها میتواند وضعیت را بدتر کند.
درمانهای دارویی خاص از جمله استروئیدها معمولاً توصیه نمیشوند و تحقیقات برای یافتن درمانهای مؤثر همچنان ادامه دارد.
آیا خطر همهگیری جهانی وجود دارد
سازمان جهانی بهداشت و متخصصان بیماریهای عفونی تأکید دارند که خطر هانتاویروس برای عموم مردم پایین است. دلیل اصلی این موضوع انتقال محدود ویروس و نیاز به تماس نزدیک و طولانیمدت برای ابتلا است.
برخلاف بیماریهایی مانند کووید-۱۹ یا سرخک، این ویروس توانایی گسترش سریع در جامعه را ندارد و احتمال همهگیری جهانی آن بسیار کم ارزیابی میشود.
