جمیله علمالهدی از حاشیه دولت سیزدهم تا احتمال ورود به انتخابات ریاست جمهوری
اظهارنظرها و فعالیتهای جمیله علمالهدی در دوران ریاستجمهوری ابراهیم رئیسی و پس از درگذشت او در سانحه سقوط بالگرد، گمانهزنیها درباره آینده سیاسیاش را افزایش داده است. مجموعه این تحرکات نشان میدهد او میکوشد تصویری مستقل از خود ارائه کند و از زیر سایه نام همسر و پدرش خارج شود.
اظهارات اخیر جمیله علمالهدی درباره توصیه رهبر شهید انقلاب به او برای دخالت نکردن در عزلونصبها، بار دیگر نامش را وارد بحثهای سیاسی کرد. با این حال، حاشیههای مربوط به نقش و فعالیتهای او تنها به این اظهارات محدود نمیشود و بخش مهمی از آن به دوران حضور ابراهیم رئیسی در دولت بازمیگردد.
بحث درباره نفوذ همسر رئیس دولت سیزدهم در تصمیمهای اجرایی، یکی از موضوعاتی بود که در سه سال ریاستجمهوری رئیسی مطرح شد. در کنار این موضوع، حمایت علمالهدی از برگزاری دو همایش و کنگره پرهزینه، گفتوگو با رسانههای خارجی و همراهی با همسرش در سفرهای برونمرزی از جمله سفر به آمریکا، زمینه حاشیههای بیشتری را فراهم کرد.
یکی از این موارد به سخنرانی او در همایش «گفتمان دولت سیزدهم؛ عدالت و معنویت» مربوط میشود. علمالهدی در این مراسم از کتاب «شدن» نوشته میشل اوباما سخن گفت و توضیح داد که این کتاب درباره همسر رئیسجمهور پیشین آمریکا در ایران ۳۷ بار ترجمه شده و هر بار نیز با شمارگان زیادی به چاپ رسیده است.
او گفته بود از وی خواستهاند اثری مشابه این کتاب بنویسد. به گفته علمالهدی، کتاب میشل اوباما با عنوان «رویای دختر آمریکایی» اثری زیبا، جذاب و تأثیرگذار بوده است. او همچنین بخشهایی از این کتاب را به ابراهیم رئیسی نشان داده و رئیسی نیز نوشتن کتابی مشابه را اقدامی درست دانسته بود.
علمالهدی در گفتوگویی دیگر به موضوع عنوان «بانوی اول» پرداخت و گفت با توجه به اینکه رهبری در رأس نظام قرار دارد، این عنوان در واقع باید به همسر رهبر انقلاب تعلق بگیرد.
برگزاری «کنگره بینالمللی زنان تأثیرگذار» و «کنگره ملی بانوان تأثیرگذار» نیز از دیگر فعالیتهایی بود که با انتقاد برخی رسانهها و چهرههای سیاسی روبهرو شد. منتقدان بیش از هر چیز بر هزینههای بالای برگزاری این برنامهها تمرکز داشتند.
مواضع جمیله علمالهدی درباره حجاب و آزادی بیان در گفتوگو با یک رسانه خارجی نیز در سال ۱۴۰۱ خبرساز شد. این مصاحبه در شرایطی انجام گرفت که کشور با اعتراضات پس از درگذشت مهسا امینی روبهرو بود و به همین دلیل بازتاب گستردهای پیدا کرد.
همسر رئیس دولت سیزدهم در آذر سال گذشته نیز با محوریت جنگ غزه، نامهای خطاب به بریژیت مکرون نوشت. او در این نامه از همسر رئیسجمهور فرانسه خواست بهعنوان یک زن و به نمایندگی از زنان، مادران و دختران کشورش، از امانوئل مکرون بخواهد از مشارکت در کشتار زنان و کودکان بیدفاع فلسطینی خودداری کند و برای برقراری صلح، اقدامات فوری و مؤثری انجام دهد.
علمالهدی در پایان این نامه ابراز امیدواری کرده بود که بریژیت مکرون در برابر تلاشهای انساندوستانه خود از پاداش الهی برخوردار شود.
انتشار این نامه نیز موجی از انتقادهای رسانهای را به دنبال داشت. افزون بر ادبیات بهکاررفته در متن، منتقدان به این نکته اشاره کردند که بریژیت مکرون مدتی پیش از نگارش نامه، همسرش را در سفر به سرزمینهای اشغالی و در جریان حمایت فرانسه از اسرائیل در جنگ با حماس همراهی کرده بود.
برخی منتقدان همچنین معتقد بودند نامه جمیله علمالهدی بدون هماهنگی با دستگاه دیپلماسی نوشته و منتشر شده است؛ موضوعی که بار دیگر بحث درباره حدود نقش و جایگاه سیاسی او را مطرح کرد.
علمالهدی در اسفند سال گذشته نیز درباره فرایند انتخاب رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران پیامی منتشر کرد. او در این پیام از اعضای مجلس خبرگان خواست با تشخیص و انتخاب سریع رهبر جدید، راه نفاق و تفرقه را مسدود کنند و اجازه ندهند زمینه اجرای توطئهها فراهم شود.
او همچنین از اعضای مجلس خبرگان خواسته بود با این اقدام، حضور خالصانه و خدمت بیریا به «اسلام عزیز» را بار دیگر به نمایش بگذارند.
مجموع فعالیتهای جمیله علمالهدی از زمان ورود همسرش به پاستور تا دوره پس از درگذشت او، از تلاش برای شکل دادن به نوعی کنشگری مستقل حکایت دارد. حامیان دولت سیزدهم نیز در این مدت کوشیدهاند تصویری جدا از ابراهیم رئیسی و احمد علمالهدی از او ارائه دهند.
با این حال، آنچه تاکنون از عملکرد و تحرکات جمیله علمالهدی دیده شده، بیشتر در قالب «زن یک سیاستمدار» تعریف شده است تا یک «سیاستمدار زن» با هویتی کاملاً مستقل.
