تورم کالا و خدمات در ایران/ چرا مردم گرانی کالاها را بیشتر احساس می‌کنند؟

افزایش قیمت کالاها در ایران باعث شده فشار تورمی برای مردم بیشتر از قبل محسوس باشد و بسیاری از خانوارها گرانی را بیشتر در بازار کالاهای مصرفی تجربه کنند. کارشناسان معتقدند تفاوت رشد قیمت کالا و خدمات نقش مهمی در این احساس عمومی دارد.
به گزارش دیدبان اقتصاد شکاف میان تورم کالا و خدمات در سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین دلایل درک متفاوت مردم از گرانی تبدیل شده است.

جهش تورم کالا در برابر رشد آرام خدمات

بررسی داده‌های تورمی نشان می‌دهد تورم کالا از ۴۳.۶ درصد در فروردین ۱۴۰۴ به ۹۵.۷ درصد در فروردین ۱۴۰۵ رسیده، در حالی که تورم خدمات در محدوده ۳۵ تا ۴۰ درصد ثابت مانده است. این اختلاف چشمگیر نشان‌دهنده واگرایی جدی در ساختار تورمی اقتصاد ایران است.

کالاهای مصرفی مانند مواد غذایی، پوشاک و اقلام روزمره به سرعت تحت تأثیر نرخ ارز، انتظارات تورمی و شوک‌های سیاسی قرار می‌گیرند. همین موضوع باعث می‌شود تغییر قیمت آن‌ها خیلی سریع در بازار دیده شود و اثر روانی بیشتری بر جامعه بگذارد.

در مقابل، خدمات معمولاً با تأخیر افزایش قیمت را تجربه می‌کنند. دلیل این موضوع هم به ساختار هزینه‌ای متفاوت خدمات و هم به کنترل‌های قیمتی و نظارت‌های دولتی بازمی‌گردد که مانع از رشد سریع قیمت‌ها در این بخش می‌شود.

چرا مردم گرانی کالا را بیشتر حس می‌کنند

مردم به‌طور روزانه با قیمت کالاهای اساسی درگیر هستند و کوچک‌ترین تغییر در این اقلام به سرعت در ذهن آن‌ها ثبت می‌شود. افزایش ناگهانی قیمت کالاها در مدت کوتاه، اثر روانی بسیار بیشتری نسبت به رشد تدریجی هزینه خدمات دارد.

از نگاه کارشناسان، این شکاف میان تورم کالا و خدمات می‌تواند نوعی بازتوزیع پنهان درآمد نیز ایجاد کند. زمانی که قیمت کالاها سریع‌تر از خدمات رشد می‌کند، فشار اصلی تورم بر مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان کالا وارد می‌شود و سهم درآمدی بخش خدمات کاهش می‌یابد.

اقتصاددانان هشدار می‌دهند اگر این شکاف برای مدت طولانی ادامه پیدا کند، در نهایت خدمات نیز ناچار به هماهنگی با قیمت کالاها خواهد شد. افزایش هزینه‌های زندگی، رشد اجاره‌بها و فشار دستمزدها می‌تواند این بخش را نیز وارد مسیر افزایش قیمت کند.

در این میان، نرخ ارز نقش کلیدی دارد و به‌عنوان عامل اصلی در تعیین قیمت کالاها شناخته می‌شود. به همین دلیل تورم کالا در ایران بیشتر بازتاب مستقیم نوسانات ارزی و انتظارات تورمی است.

در نهایت، آینده این روند به میزان ثبات اقتصادی، نرخ ارز و شرایط سیاسی وابسته است و هرگونه بی‌ثباتی می‌تواند موجب هم‌جهت شدن دوباره تورم کالا و خدمات شود.