برنامه جدید دولت برای اخذ مالیات از خانه‌های خالی
با ابلاغ آیین‌نامه اجرایی جدید دولت، شهرداری شهرهای دارای بیش از ۱۰۰ هزار نفر جمعیت مسئول شناسایی اولیه واحدهای مسکونی خالی از سکنه شدند. بر اساس این مصوبه، شهرداری‌ها باید اطلاعات خانه‌های شناسایی‌شده را برای بررسی نهایی و انجام اقدامات مالیاتی به وزارت راه و شهرسازی ارسال کنند. همچنین ۱۰۰ درصد درآمد حاصل از اجرای این آیین‌نامه به شهرداری محل اخذ مالیات اختصاص می‌یابد.
به گزارش دیدبان اقتصاد، آیین‌نامه اجرایی تبصره ۵ ماده ۵۴ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم با موضوع شناسایی واحدهای مسکونی خالی از سکنه توسط شهرداری‌ها، پس از تصویب در هیئت وزیران ابلاغ شده است. این تصویب‌نامه در جلسه ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵ هیئت وزیران به تصویب رسید و در تاریخ ۱۲ آبان‌ماه با شماره ۹۵۷۲۰ از سوی معاون اول رئیس‌جمهور ابلاغ شد.
بر اساس مفاد این آیین‌نامه، شهرداری شهرهای بالای ۱۰۰ هزار نفر جمعیت موظف‌اند با استفاده از اطلاعات و امکانات در اختیار خود، واحدهای مسکونی خالی را شناسایی کنند. اطلاعات جمع‌آوری‌شده پس از ثبت در سامانه ملی املاک و اسکان کشور، برای بررسی و پیگیری مراحل مالیاتی در اختیار وزارت راه و شهرسازی قرار می‌گیرد.
مطابق ماده یک آیین‌نامه، واحد مسکونی خالی از سکنه به ملکی گفته می‌شود که در محدوده شهر قرار داشته باشد و بر اساس اطلاعات ثبت‌شده در سامانه ملی املاک و اسکان کشور، در مجموع بیش از ۱۲۰ روز در هر سال مالیاتی ساکن یا کاربر نداشته باشد.
برای واحدهای مسکونی نوساز و پروژه‌های انبوه‌سازی نیز مهلت جداگانه‌ای تعیین شده است. بر این اساس، خانه‌های نوساز پس از گذشت ۱۲ ماه و واحدهای واقع در طرح‌های انبوه‌سازی پس از گذشت ۱۸ ماه از زمان صدور گواهی پایان عملیات ساختمانی، در صورت خالی بودن، مشمول مقررات این آیین‌نامه خواهند شد.
طبق ماده ۲، شهرداری‌های شهرهای مشمول باید با استفاده از سامانه‌ها و ظرفیت‌های اطلاعاتی موجود، شناسایی اولیه خانه‌های خالی را انجام دهند. اطلاعات مربوط به صدور پروانه ساختمانی، گواهی پایان کار، قبوض عوارض و بهای خدمات و سایر داده‌های در اختیار شهرداری‌ها از جمله منابع مورد استفاده برای شناسایی این واحدها خواهد بود.
در مرحله بعد، شهرداری‌ها موظف‌اند مطابق ماده ۳، اطلاعات واحدهای شناسایی‌شده را از طریق دسترسی ایجادشده در سامانه ملی املاک و اسکان کشور به وزارت راه و شهرسازی ارسال کنند. این اطلاعات باید به تفکیک شماره ملی متقاضی یا مالک درج‌شده در پروانه ساختمانی، شماره کدپستی، سهم و مساحت واحد مسکونی ثبت و ارائه شود.
بر اساس ماده ۴ آیین‌نامه، وزارت راه و شهرسازی پس از دریافت اطلاعات شهرداری‌ها، مسئول بررسی و تهیه فهرست نهایی واحدهای مسکونی خالی از سکنه است. این وزارتخانه موظف شده فهرست نهایی را حداکثر تا پایان خردادماه هر سال برای انجام اقدامات مالیاتی به سازمان امور مالیاتی کشور اعلام کند.
ماده ۵ نیز سازمان امور مالیاتی کشور را مکلف کرده است تمام درآمدهای وصول‌شده ناشی از شناسایی خانه‌های خالی توسط شهرداری‌ها را در ردیف درآمدی مربوط به مالیات بر واحدهای خالی از سکنه در لوایح بودجه سنواتی منظور کند.
یکی از بخش‌های مهم آیین‌نامه جدید، نحوه اختصاص درآمد حاصل از مالیات خانه‌های خالی است. بر اساس ماده ۶، سازمان برنامه و بودجه کشور موظف است در لوایح بودجه سنواتی، ۱۰۰ درصد درآمد حاصل از اجرای این آیین‌نامه را در چارچوب قوانین بودجه سنواتی و موافقت‌نامه‌های متبادله به شهرداری محل اخذ مالیات اختصاص دهد.
طبق این ماده، منابع اختصاص‌یافته باید برای احیای بافت‌های فرسوده و اتخاذ تدابیر لازم با هدف ساخت خانه‌های ارزان‌قیمت برای اشخاص بی‌بضاعت هزینه شود.
ماده ۷ آیین‌نامه نیز به وضعیت مالیات‌هایی پرداخته است که پس از پرداخت، در جریان رسیدگی مراجع قانونی قابل استرداد تشخیص داده می‌شوند. بر اساس این ماده، در صورتی که پس از رسیدگی مشخص شود مالیات پرداخت‌شده از سوی مؤدی قابل استرداد است، سازمان امور مالیاتی کشور موظف به بازپرداخت آن خواهد بود.
در مواردی که مالیات وصول‌شده پیش‌تر به حساب شهرداری مربوط واریز شده باشد، مبلغ مستردشده از محل سقف بدهی شهرداری به آن تهاتر می‌شود. همچنین سازمان امور مالیاتی کشور موظف است گزارش عملکرد سالانه اجرای آیین‌نامه را به همراه میزان مالیات‌های مستردشده و بدهی‌های تهاتر‌شده به سازمان برنامه و بودجه کشور و وزارت کشور ارائه کند.
